XVI. Yüzyılda Birecik Sancağı Yard. Doç. Dr. Ali Yılmaz PDF

Birecik Sancağı, Osmanlıların eline geçtiktenhemen sonra Şam merkezli Eyalet-i Arab’a, daha sonra sırasıyla; Haleb ve Rakka beylerbeyliklerine bağlanmıştır. Merzuman, Ank, Araban, Suruç ve bir de merkez olmak üzere beş kazadan oluşmaktadır. Fetihten hemen sonra tahriri yapılarak her türlü geliri kayıt altına alınmıştır. Bu tarihlerin padişah değişikliği veya diğer gelişmeler bağlı olarak yenilendiği görülmektedir. XVI: yüzyılda Birecik Sancağı’nın yapılan dört tahririn mufassal defterleri arşivlerimizde mevcuttur. XVI: yüzyılda Birecik Sancağı adlı çalışma esas olarak bu dört tapu-tahrir defterin dayanmaktadır. Bu defterlerden biri hariç diğerleri İstanbul’da Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunmaktadır. Diğer defter ise Ankara’da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-i Kadime Arşivi’nde bulunmaktadır. Bu defterde şehirler, köyler ve buralarda yaşayanların tasarruf ettikleri toprak ve ifa ettikleri görevler hakkında teker teker bilgi verilmektedir. Çalışmamızda, Tapu-tahrir defterlrinden edinilen bilgilere ilave olarak bu dönemde Divan-i Mümayun kararlarının yer aldığı Mühimme defterleri de incelenmiş, bölgede gelişen siyasi ve ekonomik durumlar ortaya konmuştur. Ayrıca bölgeye gelen seyyahların eserlerinden bilgiler toplanmış, daha sonraki yıllarda yapılan araştırmalar incelenerek bilgiler eklenmiştir.