Süveyş Kanalı & XIX. Yüzyılda Doğu Akdeniz’de Bir Rekabet Unsuru Olarak (Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre) Sevda Özkaya PDF

19. yüzyılda Doğu Akdeniz’in kaderini değiştiren Süveyş Kanalı projesi, tarih sahnesine çıkarken Osmanlı Devleti’ni zorlu bir ikilemle karşı karşıya bıraktı. İnsan eliyle açılan en kritik su yollarından biri olarak öne çıkan kanal, aslında antik çağlardan beri düşlenen bir rüyaydı. Firavunlar döneminde Nil üzerinden Kızıldeniz’e uzanan ilk girişimler, coğrafyanın sunduğu imkânlardan yararlanmıştı. Ancak modern dünyanın ihtiyaçlarına cevap verecek bir bağlantı, 1800’lü yıllara kadar hayata geçirilemedi.

Ferdinand de Lesseps’in öncülüğünde hız kazanan çalışmalar, Mısır Valisi Said Paşa’nın desteğiyle ivme kazandı. Osmanlı ise bu dev proje karşısında hem çekingen hem de temkinliydi. Bir yandan İngiltere ve Fransa’nın rekabetine tanık olurken, diğer yandan Mısır’daki haklarını koruma mücadelesi verdi. Kanalın açılışı, sadece bir mühendislik başarısı değil, aynı zamanda büyük güçlerin Doğu Akdeniz’deki nüfuz.