Anlatının İki Ucu: Ahmet Mithat ve Doris Reeck Sevim Karabela Şermet PDF

Bir Alman kadın entelektüeli Doris Reeck’in 19. yüzyılın önemli Osmanlı yazarlarından Ahmet Mithat Efendi ile profesyonel bir bağı vardır. Doris Reeck, 1913’te dünyaca ünlü Alman oryantalist Georg Jacob’un onayı ile Türkische Bibliothek’te Ahmet Mithat’ın Eyvah adlı oyununu Almanca yayımlatır. Çünkü Georg Jacob, Doris Reeck’in Anadolu yaşamına diğer oryantalistlerden daha hâkim olduğunu ve dil yetkinliğinin yüksek olduğunu bilmektedir. Zira Doris Reeck, Alman oryantalistler arasında tanınmış Andreas David Mordtmann’ın kızıdır ve babasının İstanbul’daki görevi nedeniyle Osmanlı kültürü ve diline yakın bir ortamda yetişmiştir. Bir Osmanlı paşası Ömer Pascha al-Tawil ile evlilik hayatı yaşamış olması ise evlilik hayatı içinde geleneği içselleştirmesini sağlamıştır. Doris Reeck Ahmet Mithat Efendi’nin Eyvah adlı oyununu Alman diline kazandıran, Osmanlı sosyal hayatını yakından tanıyan bir çevirmendir. Bu çalışma, Ahmet Mithat ile Doris Reeck’i yalnızca iki edebî figür olarak değil, anlatının merkezinden çok kıyılarında dolaşan ön söz, dipnotlar, yan okumalar aracılığıyla anlatının iki ucunda yer alan kültür yorumcuları olarak ele alır. Bu yorumlarda geç Osmanlı anlatısının pedagojik sesiyle Alman akademik geleneğinin disipliner dili yanmetinler aracılığıyla karşı karşıya getirilir. Ve böylece Ahmet Mithat’ın anlatı evrenini bir başka evrene taşıyan Doris Reeck, metni dipnotlar aracılığıyla yeniden yazar. Doris Reeck’in hem Ahmet Mithat Efendi ile olan bağı hem de babası üzerinden şekillenen hayatı, 19. yüzyıl sonu İstanbul’undaki kültürel etkileşimi anlamak açısından önemli bir örnektir.