el-Bendenîcî’nin Kitabü’t-Takfiyesi (Sözlükbilim Açısından Değeri) İbrahim Emre Özdoğan PDF

Dilbilim alanında yapılan çalışmalar; -etkilediği farklı disiplinler ve bunların etkileri göz önüne alındığında- kültürel, düşünsel, bilimsel ve toplumsal vb. birikimin aktarımı konusunda ciddi bir role sahiptir. Bu çalışmaların en önemlileri arasında sözlük çalışmaları ve paralel olarak gelişim gösteren sözlükbilim yer almaktadır. Arap dilinin kendine özel nitelikleri, bu dilde sözlüğe dair yapılan çalışmaları daha da anlamlı ve gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda el-Yemân b. Ebi’l-Yemân Ebû Bişr el-Bendenîcî’nin (ö. 284/897) Kitâbü’t-Takfiye’si; yöntemi, konusu, amacı, geçmişi aktarım yönü ve yazıldığı dönem ile özel bir konuma sahiptir. Sözlük alanında kaleme alınmış bu eser, şairler için kolaylaştırıcı bir yöntem olarak kabul gören kâfiye ekolünü benimsemiş; bu doğrultuda kendinden önceki Kitâbü’l-‘Ayn ve kendinden sonraki es-Sıhâh arasında kapsam ve yöntem farklılıkları bulunan et-Takfiye, tarafımızca incelenmesi gerekli görünen bir eser olmuştur. Bu düşünceden hareketle; üzerinde yeterince çalışılmamış bu eserin ve yazarının birçok farklı yönleriyle tanıtımı ile başta Dîvânü’l-edeb ve es-Sıhâh olmak üzere diğer sözlüklerle yapılan karşılaştırmaların, et-Takfiye hakkında genel bir çerçeve çizmesi amaçlanmıştır.