Tanzimat dönemi Osmanlı vergi sistemi Abdüllatif Şener PDF

Osmanlı İmparatorluğu’nda Tanzimat’la birlikte mali alanda köklü değişimler hedeflendi. Batı’dan esinlenen reformlar, bütçe anlayışından vergi hukukuna, gelir-gider sisteminden taşra teşkilatına kadar geniş bir dönüşüm sürecini başlattı. Ne var ki, toplumsal ve kurumsal direnişler, yeniliklerin istenen etkiyi yaratmasını engelledi. Modern kurumlar, Osmanlı gerçekleriyle uyum sağlayamadan benimsendi; geleneksel finansman yöntemleri ise varlığını sürdürdü. Avrupa’nın ekonomik ve siyasi baskısı, mali reformları zamanla dışa bağımlı bir yapıya dönüştürdü. Gümrük tarifeleri ve yabancıların vergi muafiyetleri, ticaret ve üretimdeki artışın devlet hazinesine yansımasını sınırladı. Sonuçta, Osmanlı maliyesi ulusal kimliğini yitirerek Düyun-ı Umumiye gibi dış denetim mekanizmalarının doğmasına zemin hazırladı.